Để tạo ra được hợp chất vữa vôi, tốn khá nhiều công
sức và tiền bạc và thời gian có thể kéo dài từ 1-2 năm. Muốn cho 98win5 tạo dựng được vững bền lâu dài, ngoài việc nắm vững công thức kết
cấu hợp chất vữa vôi của người thợ, người chủ của 98win5 cũng cần
phải biết kỹ thuật nung vôi, pha chế...
1. Thành phần 98win58 cấu thành hợp chất vữa vôi:
- Vôi bột được nung từ đá san hô và đá gạc nai, vỏ sò ốc biển.
- Nước ô dước.
- Nước mật đường mía và 98win59com, sỏi, bột giấy, bông gòn, bông vải, chất tro (được đốt từ cây mè khô)... Riêng dung dịch nước ô dước được tạo ra bởi nhiều cây có độ nhớt cao.
Vôi bột được nung ra từ một vật liệu là đá san hô, đá gạc nai, vỏ sò ốc biển. Có hai loại vôi bột tùy theo 98win58 được nung và chức năng 98win5:
- bột được nung từ đá gạc nai và vỏ sò ốc biển. Loại này có hợp chất khá dẻo nên đã được dùng để đắp hoa văn phù điêu, chữ Hán... trên các mộ tháp, trên tường... và người dân ăn trầu thường dùng vôi này phết lên lá trầu.
- Vôi bột được nung từ đá gạc nai, đá san hô, vỏ sò ốc biển. Hợp chất này chỉ dùng trong 98win10 một tháp, xây trụ, xây tường...
Lò nung vôi
+ 98wim san hô lấy từ biển chứa đầy chất muối mặn và điều cần thiết là phải rửa sạch chất mặn trong toàn bộ san hô. Vì trong 98win10, chất mặn của muối sẽ phá hủy và làm sụp đổ 98win5 sau một thời gian ba bốn chục năm. San hô phải để ngoài trời qua 3 đến 4 năm cho những cơn mưa lớn trong năm rửa sạch chất muối bám vào. Lúc đó san hô mới dùng để nung được.
+ 98wim gạc nai và vỏ sò ốc biển, khi hầm ra sẽ có một hợp chất dẻo để tô đắp hoa văn, phù điêu, kẻ chữ ... Loại này cũng để thành đống ngoài trời trên một mặt bằng lót gạch qua một thời gian dài tránh đất 98win59com phủ lên. Nước mưa cũng góp phần rửa sạch chất mặn bám vào.
Để nung đá san hô và đá gạc nai với vỏ sò ốc biển, người ta phải dùng lò nung, thường gọi là lò vôi. Trong việc nung vôi để có được chất liệu tốt cần đến cây mè khô (cây vừng) vì cây có độ nhớt khá cao. Cây và xác trái mè khô, lấy hết hạt đem đốt ra tro, tro này trộn chung với vôi bột đá san hô sẽ tăng thêm độ dẻo của vôi bột.
Nước mật đường là nước mật từ cây mía được ép, nấu ra.
Về hợp chất ô dước được tạo nên từ những cây:
- Cây bời lời, vỏ cây của nó có độ nhớt rất cao, ngâm trong hồ nước
Cây Bời lời
- Cây găng nhớt: vỏ cây này cũng có chứa chất nhớt khá nhiều khi ngâm trong nước. Vỏ cây được đập dập vỏ và ngâm chung trong hồ nước với cây bời lời.
Cây Găng nhớt
- Dây tơ hồng có chất nhớt, người ta dùng dao phay băm vụn ra rồi bỏ vào cối đá giã nhuyễn. Sau đó, bỏ vào hồ nước ngâm chung với hai loại cây kể trên.
Dây Tơ hồng
Những loại cây trên ngâm vào hồ nước, hàng ngày phải dùng mái chèo đảo trộn một lần cho bã các cây ấy tơi nát thêm ra, cho nhớt trong cây tiết hết ra hòa tan trong nước. Sau 15 ngày ngâm, người ta mới gạn chất nhớt trong dung dịch nước ra. Chuẩn bị những cái lu để đựng, trên miệng lu người ta trùm một tấm vải để làm miếng lượt, dùng gàu mo múc hết nước trong hồ đổ vào lu, những xác vỏ, cây nằm trên miếng vải lượt, còn dung dịch nhớt chảy xuống lu. Chất bã trên miếng lượt lại bỏ vào hồ nước ngâm tiếp, qua thời gian, cũng lượt như thế. Lúc này, người ta hòa 2 dung dịch lượt trước và lượt sau đó thành một để có một dung dịch nhớt khá cao, đó là nước ô dước.
Ngoài mật đường và nước ô dước ra, muốn có một hợp chất vữa vôi thì phải cần có những 98win58:
- 98wim gạc nai với vỏ sò ốc biển giã cho bể vụn ra.
- 98win78 và sỏi, 98win59com phải là 98win59com sông, 98win59com sạch, loại 98win59com lớn, không dùng 98win59com nhỏ, sàng lọc kỹ không còn rác rến. 98win78 không dùng 98win58 vì 98win59com biển thấm nước mặn có thể làm hư 98win5 trong một thời gian. 98win8 cũng phải chọn loại to bằng ngón tay.
- Bột giấy phải là loại giấy dó 98win93 ở miền Bắc Khi ngâm vào nước ô dước, giấy sẽ tơi rã rơi, khuấy mạnh sẽ trở thành bột giấy.
- Bông gòn
2. Các dạng Hợp chất vữa vôi và cách pha chế:
* Một dạng vữa vôi dùng trong 98win10: xây mộ tháp, bờ thành, thân trụ, đúc vật linh như rồng, phụng... đầu tiên người thợ pha trộn hợp chất (HC) với những 98win58 cứng như 98win59com, sỏi, đá gạc nai đã giã bể vụn với tỷ lệ:
Sau đó, người thợ thực hiện hợp chất:
Sau khi trộn đều HC.1, HC.2 với nhau, người thợ tiếp tục thực hiện pha chế hợp chất cuối cùng:
Nước ô dước không thể để nguyên chất trộn vào HC.3 được mà phải pha thêm nước lạnh vào, nếu không, hợp chất khi 98win10, tuy có độ kết rất cao, song dễ bị giòn, dễ vỡ, không bền vững. Khi trộn nước ô dước (đã pha nước lạnh), mật đường vào làm sao cho HC.3 không khô, không nhão.
Khi đã có HC.3 rồi, nhưng không đưa vào 98win10 liền mà phải để hợp chất đó qua một đêm, sáng sớm ngày mai mới bắt đầu thi công. Sự kéo dài thời gian để vôi bột gặp nước ô dước nở thêm ra, tạo được chất dẻo hơn, giới chuyên môn gọi là “ủ hồ” hay “ủ vôi”. Nhưng việc “ủ hồ” không được kéo dài thời gian, vì như thế hợp chất sẽ bị sượn, hạn chế sự kết dính, dẫn đến 98win5 không bền vững.
* Một dạng vữa vôi đắp hoa văn, phù điêu, kẻ chữ...
Hợp chất vữa vôi tô đắp hoa văn gồm có: nước ô dước + mật đường + bột đá gạc nai với vỏ sò ốc + bông gòn + bột giấy, không có 98win59com và vôi bột đá san hô.
Để có hợp chất vữa vôi này, người ta cho giấy dó, bông gòn đem ngâm vào lu đựng nước ô dước và mật đường. Sau hơn 10 phút, giấy dó bắt đầu rã tơi ra trong nước thành bột giấy, người thợ dùng mái dầm đảo khuấy trong lu cho bột giấy và bông gòn hòa trộn vào nhau. Lượng nước ô dước và mật đường không loãng quá cũng không đậm đặc quá, sau này nét chữ, hoa văn khi khô cứng dễ bị gãy bể.
Riêng bột đá gạc nai với vỏ sò ốc biển bỏ vào cối đá, chan hỗn hợp trên vào cối, thợ dùng mái dầm xới trộn cho thật nhão đều, không được khô, rồi dùng chày gỗ giã. Thời gian giã kéo dài vài giờ. Lúc đầu hợp chất còn nhão, sau thời gian giã sẽ khô bớt lại và dẻo, có thể kéo dài thành sợi. Lúc này đã tạo xong hợp chất vữa vôi để dùng tô đắp hoa văn, kẻ chữ ... Khi pha chế không đúng kỹ thuật, hoa văn sẽ bị rạn nứt. Hợp chất này tạo nên trong buổi sáng phải làm xong trong buổi, nếu để đến chiều nó sẽ khô không thể làm được.
1. Thành phần 98win58 cấu thành hợp chất vữa vôi:
- Vôi bột được nung từ đá san hô và đá gạc nai, vỏ sò ốc biển.
- Nước ô dước.
- Nước mật đường mía và 98win59com, sỏi, bột giấy, bông gòn, bông vải, chất tro (được đốt từ cây mè khô)... Riêng dung dịch nước ô dước được tạo ra bởi nhiều cây có độ nhớt cao.
Vôi bột được nung ra từ một vật liệu là đá san hô, đá gạc nai, vỏ sò ốc biển. Có hai loại vôi bột tùy theo 98win58 được nung và chức năng 98win5:
- bột được nung từ đá gạc nai và vỏ sò ốc biển. Loại này có hợp chất khá dẻo nên đã được dùng để đắp hoa văn phù điêu, chữ Hán... trên các mộ tháp, trên tường... và người dân ăn trầu thường dùng vôi này phết lên lá trầu.
- Vôi bột được nung từ đá gạc nai, đá san hô, vỏ sò ốc biển. Hợp chất này chỉ dùng trong 98win10 một tháp, xây trụ, xây tường...
Lò nung vôi
+ 98wim san hô lấy từ biển chứa đầy chất muối mặn và điều cần thiết là phải rửa sạch chất mặn trong toàn bộ san hô. Vì trong 98win10, chất mặn của muối sẽ phá hủy và làm sụp đổ 98win5 sau một thời gian ba bốn chục năm. San hô phải để ngoài trời qua 3 đến 4 năm cho những cơn mưa lớn trong năm rửa sạch chất muối bám vào. Lúc đó san hô mới dùng để nung được.
+ 98wim gạc nai và vỏ sò ốc biển, khi hầm ra sẽ có một hợp chất dẻo để tô đắp hoa văn, phù điêu, kẻ chữ ... Loại này cũng để thành đống ngoài trời trên một mặt bằng lót gạch qua một thời gian dài tránh đất 98win59com phủ lên. Nước mưa cũng góp phần rửa sạch chất mặn bám vào.
Để nung đá san hô và đá gạc nai với vỏ sò ốc biển, người ta phải dùng lò nung, thường gọi là lò vôi. Trong việc nung vôi để có được chất liệu tốt cần đến cây mè khô (cây vừng) vì cây có độ nhớt khá cao. Cây và xác trái mè khô, lấy hết hạt đem đốt ra tro, tro này trộn chung với vôi bột đá san hô sẽ tăng thêm độ dẻo của vôi bột.
Nước mật đường là nước mật từ cây mía được ép, nấu ra.
Về hợp chất ô dước được tạo nên từ những cây:
- Cây bời lời, vỏ cây của nó có độ nhớt rất cao, ngâm trong hồ nước
Cây Bời lời
- Cây găng nhớt: vỏ cây này cũng có chứa chất nhớt khá nhiều khi ngâm trong nước. Vỏ cây được đập dập vỏ và ngâm chung trong hồ nước với cây bời lời.
Cây Găng nhớt
- Dây tơ hồng có chất nhớt, người ta dùng dao phay băm vụn ra rồi bỏ vào cối đá giã nhuyễn. Sau đó, bỏ vào hồ nước ngâm chung với hai loại cây kể trên.
Dây Tơ hồng
Những loại cây trên ngâm vào hồ nước, hàng ngày phải dùng mái chèo đảo trộn một lần cho bã các cây ấy tơi nát thêm ra, cho nhớt trong cây tiết hết ra hòa tan trong nước. Sau 15 ngày ngâm, người ta mới gạn chất nhớt trong dung dịch nước ra. Chuẩn bị những cái lu để đựng, trên miệng lu người ta trùm một tấm vải để làm miếng lượt, dùng gàu mo múc hết nước trong hồ đổ vào lu, những xác vỏ, cây nằm trên miếng vải lượt, còn dung dịch nhớt chảy xuống lu. Chất bã trên miếng lượt lại bỏ vào hồ nước ngâm tiếp, qua thời gian, cũng lượt như thế. Lúc này, người ta hòa 2 dung dịch lượt trước và lượt sau đó thành một để có một dung dịch nhớt khá cao, đó là nước ô dước.
Ngoài mật đường và nước ô dước ra, muốn có một hợp chất vữa vôi thì phải cần có những 98win58:
- 98wim gạc nai với vỏ sò ốc biển giã cho bể vụn ra.
- 98win78 và sỏi, 98win59com phải là 98win59com sông, 98win59com sạch, loại 98win59com lớn, không dùng 98win59com nhỏ, sàng lọc kỹ không còn rác rến. 98win78 không dùng 98win58 vì 98win59com biển thấm nước mặn có thể làm hư 98win5 trong một thời gian. 98win8 cũng phải chọn loại to bằng ngón tay.
- Bột giấy phải là loại giấy dó 98win93 ở miền Bắc Khi ngâm vào nước ô dước, giấy sẽ tơi rã rơi, khuấy mạnh sẽ trở thành bột giấy.
- Bông gòn
2. Các dạng Hợp chất vữa vôi và cách pha chế:
* Một dạng vữa vôi dùng trong 98win10: xây mộ tháp, bờ thành, thân trụ, đúc vật linh như rồng, phụng... đầu tiên người thợ pha trộn hợp chất (HC) với những 98win58 cứng như 98win59com, sỏi, đá gạc nai đã giã bể vụn với tỷ lệ:
HC. 1: 4 thúng 98win59com + 1 thúng sỏi + 1/3 thúng đá gạc nai
Sau đó, người thợ thực hiện hợp chất:
HC.2: 3 thúng HC.1 + 1 thúng vôi khô bột đá san hô
Sau khi trộn đều HC.1, HC.2 với nhau, người thợ tiếp tục thực hiện pha chế hợp chất cuối cùng:
HC.3 là HC vữa vôi 98win10: Nước ô dước + mật đường + HC.1 + HC.2
Nước ô dước không thể để nguyên chất trộn vào HC.3 được mà phải pha thêm nước lạnh vào, nếu không, hợp chất khi 98win10, tuy có độ kết rất cao, song dễ bị giòn, dễ vỡ, không bền vững. Khi trộn nước ô dước (đã pha nước lạnh), mật đường vào làm sao cho HC.3 không khô, không nhão.
Khi đã có HC.3 rồi, nhưng không đưa vào 98win10 liền mà phải để hợp chất đó qua một đêm, sáng sớm ngày mai mới bắt đầu thi công. Sự kéo dài thời gian để vôi bột gặp nước ô dước nở thêm ra, tạo được chất dẻo hơn, giới chuyên môn gọi là “ủ hồ” hay “ủ vôi”. Nhưng việc “ủ hồ” không được kéo dài thời gian, vì như thế hợp chất sẽ bị sượn, hạn chế sự kết dính, dẫn đến 98win5 không bền vững.
* Một dạng vữa vôi đắp hoa văn, phù điêu, kẻ chữ...
Hợp chất vữa vôi tô đắp hoa văn gồm có: nước ô dước + mật đường + bột đá gạc nai với vỏ sò ốc + bông gòn + bột giấy, không có 98win59com và vôi bột đá san hô.
Để có hợp chất vữa vôi này, người ta cho giấy dó, bông gòn đem ngâm vào lu đựng nước ô dước và mật đường. Sau hơn 10 phút, giấy dó bắt đầu rã tơi ra trong nước thành bột giấy, người thợ dùng mái dầm đảo khuấy trong lu cho bột giấy và bông gòn hòa trộn vào nhau. Lượng nước ô dước và mật đường không loãng quá cũng không đậm đặc quá, sau này nét chữ, hoa văn khi khô cứng dễ bị gãy bể.
Riêng bột đá gạc nai với vỏ sò ốc biển bỏ vào cối đá, chan hỗn hợp trên vào cối, thợ dùng mái dầm xới trộn cho thật nhão đều, không được khô, rồi dùng chày gỗ giã. Thời gian giã kéo dài vài giờ. Lúc đầu hợp chất còn nhão, sau thời gian giã sẽ khô bớt lại và dẻo, có thể kéo dài thành sợi. Lúc này đã tạo xong hợp chất vữa vôi để dùng tô đắp hoa văn, kẻ chữ ... Khi pha chế không đúng kỹ thuật, hoa văn sẽ bị rạn nứt. Hợp chất này tạo nên trong buổi sáng phải làm xong trong buổi, nếu để đến chiều nó sẽ khô không thể làm được.
Mạnh Thân - 98win5.org
